Insights

De stem van de patiënt wordt sterker: wat is de bijdrage van social communities?

Binnen de Nederlandse zorg nemen steeds meer patiënten de regie in hun eigen zorgtraject. Enerzijds komt dit door de grote hoeveelheid beschikbare informatie op het internet. Dit stimuleert patiënten namelijk om zelf online op zoek te gaan naar medische informatie, waardoor ze beter voorbereid op doktersgesprek komen. Anderzijds stimuleren zorginstellingen en farmaceuten patiënten zelf om zorgzaken digitaal te regelen. Denk aan (afgesloten) patiëntenplatforms en digitale ziekenhuisomgevingen. Gevolg is dat de patiënt een aanzienlijk grotere rol in het beslissingsproces van healthcare professionals heeft ten opzichte van een aantal jaar geleden. In dit blogartikel lees je meer over de ontwikkelingen op het gebied van patient empowerment en hoe social communities hier een rol in spelen.

Wat is patient empowerment?

De behandeling van een gezondheidsprobleem is voor een patiënt een ingewikkeld en emotioneel proces. Er komt namelijk veel bij kijken. Denk aan het kwetsbare gevoel dat kan optreden door het verlies van controle, het gebrek aan kennis of een arts die moeilijke termen gebruikt. Dit alles kan weggenomen – of in ieder geval verminderd – worden wanneer een patiënt beter voorbereid zijn zorgtraject ingaat. Patient empowerment gaat kort gezegd over het pakken van (meer) macht binnen het eigen zorgproces. Dit vertaalt zich in het actief stellen van vragen aan de specialist, beter ingelezen zijn, een pro-actieve houding, etcetera.

Patient empowerment is een positieve trend, maar het is voor de zorg belangrijk om ervoor te waken dat patiënten foutieve informatie tot zich nemen. Het is daarom essentieel dat patiënten de juiste hulpmiddelen om handen krijgen en vooral sámen met de healthcare professional op zoek gaan naar de beste oplossing. Vanzelfsprekend is de arts leidend in de keuze; hij is er immers voor opgeleid. Maar ook de inbreng van de patiënt kan zeer waardevol zijn, en zorgt voor meer betrokkenheid vanuit de zorgnemer. Dit resulteert dan weer in een grotere slagingskans van een eventuele behandeling.

De diabeteszorg is een bekend voorbeeld waarbij patient empowerment volledig is geïntegreerd. Patiënten meten, monitoren en behandelen voornamelijk zelf. In dit geval werkt patient empowerment zeer goed, omdat er betrouwbare, eenvoudig te gebruiken en betaalbare apparatuur beschikbaar is. De afgelopen jaren hebben de ontwikkelingen op het gebied van ‘zorg op afstand’ een enorme vlucht genomen. Denk aan het meten van de bloeddruk, wat al jarenlang op grote schaal door mensen zelf kan worden gedaan. Of aan slimme insulinepennen die via bluetooth in verbinding staan met de mobiele telefoon. En een recenter voorbeeld: de COVID-19-zelftest.

Sinds enkele jaren zijn de mogelijkheden voor patiënten om zich te empoweren enorm gegroeid. Een voorbeeld hiervan zijn social communities.

De bijdrage van social communities

Een social community bestaat uit individuen die elkaar in de meeste gevallen niet persoonlijk kennen, maar wel een gemeenschappelijke factor hebben. In het geval van een social community op het gebied van gezondheid ligt de nadruk bijvoorbeeld op mensen met vergelijkbare gezondheidsomstandigheden. Veel communities zijn online, bijvoorbeeld op een socialmediakanaal als Facebook of op een forum. Binnen deze communities wisselen mensen kennis, ervaringen, ideeën en interpretaties uit.

Vertrouwen in andere mensen

Een onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek zegt dat we elkaar voor maar liefst 62% vertrouwen. Het vertrouwen in onder andere de politiek (40%) en de media (36%) ligt een stuk lager (CBS, 2020). Het nieuws dat mensen van elkaar horen is veel invloedrijker dan het nieuws dat ze zien op het journaal of lezen in de krant. In het kader van de gezondheidscommunities betekent het dat een goede ervaring van iemand op het gebied van een behandeling veel invloed heeft. Een patiënt met eenzelfde aandoening kan op die manier overtuigd raken van de desbetreffende behandeling en met zijn verhaal naar zijn arts gaan. Uiteraard heeft het grote vertrouwen in de medemens ook een keerzijde. Sommige ‘zelfverklaarde’ artsen overtuigen andere mensen van een behandelmethode die voor hen misschien totaal ongeschikt is. In dat geval kan het vertrouwen in een ander zelfs gevaarlijk zijn.

Het effect van een pandemie

De situatie rondom het coronavirus maakte social communities actiever en belangrijker. In deze onzekere periode bleef menselijk contact beperkt. De bezoeken aan specialisten werden daardoor regelmatig uitgesteld. Social communities zorgden er in die tijd voor dat gelijkgestemden toch met elkaar in contact konden komen. Daarnaast gingen patiënten nóg meer op zoek naar informatie over medische onderwerpen. Tegelijkertijd zorgde dit ervoor dat de behoefte aan volledige en vooral juiste informatie alleen maar toenam.

Inzicht in patiëntbehoeften

De informatie die in social communities wordt gedeeld is niet alleen voor de leden zelf interessant. Ook organisaties binnen de zorg, waaronder patiëntenverenigingen, kunnen door de besproken onderwerpen te bestuderen inzichten krijgen in waar patiënten mee bezig zijn en mogelijk tegenaan lopen. Met die inzichten kan vervolgens relevante content voor de patiënt worden gecreëerd. Vanuit dat perspectief is het dus interessant om als zorgorganisatie zélf een social community voor een bepaald ziektebeeld op te zetten en te faciliteren. Een zelfopgezette community geeft organisaties bijvoorbeeld de mogelijkheid om direct te reageren op de leden en zo de juiste antwoorden op vragen te geven.

Centraal Bureau voor de Statistiek. (2020, 29 april). Vertrouwen in mensen en in organisaties; persoonskenmerken.

Lees meer over patient engagement

Patient engagement ten tijde van COVID-19: waarom is het belangrijk?

Volgens experts is de kans reëel dat er begin 2021 een COVID-19-vaccin gereed is. Daardoor staan we misschien wel aan de vooravond van de grootste patient-engagementcampagne ooit. Een substantieel deel van de bevolking heeft namelijk twijfels over het nut, de effectiviteit en de veiligheid van een mogelijk COVID-19-vaccin. Dit is problematisch, want vaccinatie werkt alleen als een groot deel van de bevolking wordt gevaccineerd. Hoewel weerstand tegen vaccinatie van alle tijden is, ligt het toekomstige COVID-19-vaccin onder een extra vergrootglas. Het is daarom van groot belang dat overheden van landen over de hele wereld draagvlak creëren voor het vaccin. Patient engagement zal hierin een zeer grote rol spelen.

LEES MEER
image image image